Blog (3)

Thursday, 24 March 2016 11:22

पिच्कारी

Written by

 

बिहानको घामले पर्दा छिछोलेर कोठा भित्र पस्न समेत भ्याकाथेनन्...माँ को फोन बज्यो । सिरानीमा भएको फोन अध्कल्टो निद्रामा उठाए । हेलो पनि नभनि सिधै सोध्नु भो “घर आउदैनस् ?” । होली खेल्ने मन नभको र घर नआउने कुरा हिजै जानकारी गराएता पनि,एकाबिहानै फेरी फोन गरेर सोध्नु..त्यो आमाको माया थियो र छोरो आइदियोस् भन्ने चाहना पनि । केही छिन कुरा गरेँ,नआउने कुरा फेरी भनेँ । “ल फोन राख्” भन्दै फोन काटियो र म पुन निदाए, सिरानीमा गाला दलेर । उठेर ब्रस गर्दा घाम मेरो फुलबुट्टे कार्पेटभरी छरपस्ट थियो । चियाको कप बोकेर बार्दलीमा निस्किए । नोटिफिकेसन थुप्रिएर फेसबुक अटेसमटेस गर्दैरैछ । नानीले घरको होली,फोटो बनाएर ट्याग गरेकी रैछे....लेखिएको थियो “मिस यु दादा” । चिया पनि तेती गुलियो लागेन जति ती फोटाहरु लागे । ओठ दुबै किनारबाट तन्कियो । सायद परिवारको मतलबनै यहि सानो हाँसो हो । 

उमेर बढ्दै जाँदा, मन सानो बन्दै जानु पछाडीको रहस्य मैले कैले बुझिन । न कुनै पिर छ न त कुनै दुख । तर पनि रंग संग रंगिन चाहेन मन । यो बर्ष छालाहरुले फोतिने रहर गरेनन् । पानी छ्यापा छ्याप गरिरहेका केटाकेटीको एक हुल दृश्य देखेर मलाइ मेरो विगतले बोलायो । 

भैंसीको थुनमा तोरीको तेल दलेर दुध दुदै गरेकी मेरी हजुरआमालाइ म आँखा मिच्दै सोध्छँु “आमोइ मेरो पिच्कारी काँ छ ?” आमा झर्किदै भन्नुहुन्छ “अ‍ैले केइ बित्याछैन । चिया खाएर जालास् ।” पिच्कारी नपाको झोकमा,बाहिर आँगनमा हातको नाडी छाम्दै खाँटमा पल्टिएका बुवाको काखी मुन्तीर टाउको राखेर छातीको रौँ खेलाउन थाल्छुँ । बुवाले म रिसाएको चाल पाएर सुटुक्क कानमा भन्नुहुन्छ “तखता माथी छ तेरो पिच्कारी” । म झ्यालको डन्डीमा चढेर तखताको पिच्कारी झिक्छँु । अमिर खानको मेला फिल्मको पोस्टर टाँसिएको मेरो पिच्कारी पोहोरको भन्दा ठूलो थियो । बच्चामा होलीको दिन पुरानो लुगा लगाइदिने चलन थियो । कुममा च्यातिएर काम नलाग्ने बोर्डिङको सेतो रंगको सर्ट अनि जाङ फाटेको मिकीमाउसको पहेलो कट्टु लगाएर म आँगनमा निस्किए । आमाले दिएको चिया गन्गन् नगरि खाए । आज मलाइ हिजो अस्ति जस्तो चियामा नचोपी नहुने बासी रोटी चाहिएको छैन । कट्टुको खल्ती बेलुनझै फुल्ने गरी रंग अनि लोलाको पाकेट कोेच्छँु,हातमा पिच्कारी झुन्ड्याएर कुद्छँु वीरेन्दरको घर । सब जना लोला भर्न बेस्त छन् । ठूलो सिलाभरको बाटामा रंग घोलेर पिच्कारीले तान्दै बेलुनमा हाल्दैथिए । म आको देख्ने बित्तिकै वीरेन्दर करायो “हेर्त रे कलुुवा आयो । पकड तेस्लाइ ।” सबैजना मिलेर मलाइ लखाट्न थाले । मनले मलाइ रंग्याइदिए हुन्थ्यो भने पनि प्रतिकार गर्न म भाग्दैछँु । त्यो भगाइ कम्ता नाटकिय हुन्नथ्यो । मेरो पायल चप्पलको लोती चुडिन्छ ..म चप्पल छोडेर भाग्छँु । अनिलले घेरा हालेर समात्छ मलाइ । राधेश्यामले हात समात्छ अनि वीरेन्दरले दाँत चम्काउने रंगले हातमा थुकी थुकी मेरो दाँत मोल्दिन्छ । राजेन्दर आएर मेरो ढाँडमा पाँच औलाको डाम बस्ने गरी छाप लगाउछ । तेस्तो छापले हाम्रो समुह चिनिन्थ्यो । यो साल मेरो पिच्कारी सबैभन्दा राम्रो अनि ठूलो भएकोेले हाइलाइटमा छ । अनिल भन्दैछ “दुर्गालाइ छतबाट तेरै पिच्कारीले हान्नुपर्छ ।” हामी टोल टोलका भुराहरु पिच्कारी अनि लोलाले जुद्ने गर्थौ । लाग्थ्यो हामी कुनै युद्ध गरिरहेकाछौ । पिच्कारी हाम्रो बन्दुक हुन्थ्यो भने लोला बम । पिच्कारी अनि लोला हाने पिच्छे मुखबाट आवज निकाल्थ्यौँ “ढिच्क्याउ ढिच्क्याउ डुडुम डुडुम”। हाम्रो गु्रपमा सबभन्दा ठूलो अनिल भकोले त्योनै कमान्डर बन्थ्यो । सबको पिच्कारी सानो अनि कमजोर  हुनाले  पाटपुर्जा निस्किसक्याछ । तर मेरो पिच्कारी जस्ताको तेस्तै छ । कमान्डरले मेरोे पिच्कारीले तल उभिएका उमेशको गु्रपलाइ रंग छ्याप्दैछ । तलबाट हानेको लोला बलजस्तै समात्न खोज्दा हातमै फुट्छन् अनि सर्ट रंगिन्छ । राजेन्दरले तल कलबाट बाल्टिनका बाल्टिन पानी ओसारेर छतबाट छ्याप्दैछ । आखिर केही नलागेर हाम्लाइ रंग दल्न आएका उमेशहरु फर्कन्छन् । हामी हाम्रो जितको खुसी फेरी पनि एकअर्कालाइ रंग दलेर मनाउछौ । अरु दिन सात पल्ट सम्म खाइसक्नु पर्ने पेटलाइ आज भोक पनि लाग्दैन । वीरेन्दरको घरको भित्ताभरि रंगको छिटाले पोतिएको छ । बरन्डा पान खाएर थुके जस्तै राताम्मै छ । हामी अझै पनि एकअर्कालाइ पानी छ्यापाछ्याप गर्दैछौ । आज यो पानीले जती भिजाए पनि धित मर्नेबाला छैन । घाम डुब्दै गएपछि बल्ल कलिलोे छालालाइ चिसो लाग्छ अनि घर जाने तर्खर गरिन्छ । म मेरो मेला फिलिमको पोस्टरबाला पिच्कारी बोक्छुँ । बचेखुचेका रंगहरु भोलीको लागी टिपनटापन गरेर खल्तीमा कोच्छँु । मेरो कट्टुको जाँङ पुरै फाटेर स्कट बनिसक्या हुन्छ । लोती फुस्केको चप्पल गाँस्न टुक्रुक्क बस्दा देखिएको ढुकुर हेरेर दुर्गाले माझी औला खुम्च्याउदै कुरी कुरी भन्छे । म लाजले भुतुक्क अनि रंगले निथ्रुक्क हुदै घर पुग्छुँ । आमाले सराप्दै लुगा खोलेर नुहाइदिनुहुन्छ । जिउ अनि मुखको रंग त तत्कालै जान्थ्यो । तर कानको चेपमा रहिरहने रातो रंगले हप्तौ सम्म पनि होलीलाइ जिवितै गराउथ्यो । यत्तिकैमा म्यासेन्जरको घन्टी टुङ्ङ बज्छ । हालसालै बनेको काठमान्डौको साथीले म्यासेस गरेको हुन्छ “ह्याप्पी होली साथी” ।

सायद म आज पनि त्यही अनिल वीरेन्दर राजेन्दर अनि दुर्गालाइ खोज्दैछँु  होली खेल्न । अक्सर म मामाघर जाँदा वीरेन्दरको त्यो घरलाइ नियाल्छँु जहाँ मेरो पिच्कारीले छोडेको रंगहरु अझै पनि मधुरो देखिन्छ । त्यो घर,त्यो छत त्यो बरन्डा जहिको त्यही छ,जस्ताको तेस्तै छ । छैन त बस् संगै बिताएको समय अनि बालसखाहरु । सुन्छु  भाडाकुटी खेल्दाकी मेरी बेहुली दुर्गा,मोतीहारीको मुर्गाको पोथी भएर ३ वटा चल्ला जन्माइ सकी रे । सुन्छु वीरेन्दर राजेन्दर खाडी पसेँ रे । अनिल काठमान्डौको कुनै कुनामा आफ्नै जीवनसंग वेस्त छ रे । त्यो विरानो देशमा दुर्गालाइ कस्ले अविर दल्देओस्..विचरी आफै घरगृहस्थीमा दलिएकी होली । त्यो रापिलो बालुवामा वीरेन्दर राजेन्दरलाइ कस्ले रंग छर्दिओस्....विचराहरु मरुभुमीमा पसिना छर्दैहोलान् । त्यो अनिललाइ कस्ले लोला हान्दियोस्...विचरा साँघुरो गल्लीमा ठोकिदै होला । राधेश्याम त अझ मेरै पिच्कारीले सधै होली खेल्छुँ भन्थ्यो । समयले तेस्लाइ यस्तो खेलायो...आजसम्म तेस्की आमा फोटो बोकेर “बेटाके ढुन्दी” भन्दै सरकारी अफिस धाउछिन् रे । 

                                                                          श्रेयज सुबेदी

 

बिहानको पारिलो घाम,पसिनाको थोपा नाकको डिलमा झोलुङ्गो खेल्दैछ जडौली फरियाको फाटेको एक फेरोले,पोतेँ पसिना मुखभरी अनि फेरेँ लामो सास तेस्तै सास जुन अरुले फेर्ने गर्छन...फरक यती हो उनीहरुको सासमा मन्जन बास्ना आउछ अनि मेरो सासमा बिर्ता स्विट्स एन्ड होटलले हरेक रात फ्याक्ने बासी समोसा बढ्दो गर्मीले लट्टा परेका कपाल चिल्चिलाउछन् अनि दशै औंलाले टाउको कन्याउछँु बढेका नङ भित्रै जुम्रा अड्किएर आउछन्...निकालेर नङले थिचेर मार्छु पिटिक्क पिटिक्क गर्छन्..आनन्द बेग्लै आँउछ दाहिने हातले कन्पट्टी चिलाउदै खाना पाकेको हेर्दैछँु त्यो ठूलो भाडोबाट निस्किएको हरएक बाफले मेरो आन्द्रा दोबार्दै लान्छ सुख्खा घाँटीले घुटुक्क थुक निल्छ अनि भोको पेट क्याउ क्याउ गर्छ भित्रबाट एउटा कराउदै निस्किन्छभाक् रे पागल्नी,मारु डन्डा बर्षकी मेरी अर्धनग्न छोरी च्यापेर, पर्खालको एक कुनामा बसेर कुर्छु,त्यो एक टपरी पुलाउ जस्ले मेरो भोकलाइ पेट भित्रै थिच्नेछ

ठूलो स्वरले बजेको गानाले मन्त्र पढ्ने पन्डितको ओठ चलेको मात्र देखिन्छ बेहुला बेहुली ज्ञानी बच्चा जस्तै बाजेले भनेको खरखर मान्दैछन् फोटो खिच्ने मान्छे क्यामेराले आफ्नो अनुहार छोपेर दुँनियाको अनुहार निकाल्दैछ गला अनि कानमा सम्पन्नता लटरम्मै फलेको लुगाहरु को भन्दा को कम सरी जिउमा टाँगिएका छन् सजाएर राखिएको खानाले मेरो मन भताभुङ्ग छेउमा उभिएर दाँत कोट्याइ रहेका मान्छेहरुले मेरो भोक कोट्याउदैछन् यस्तै दुँनिया...कतै भोक कतै भतेर

पानी खाएर फालिएको प्लास्टिकको ग्लास संग खेलिरहेकी मेरी छोरीलाइ हेर्छु उस्को अबोध हातलाइ के थाहा त्यो जुठो हो भनेर भिडमा सजिएका बच्चीहरु संग आँखा मिलाउनु पर्दा मेरी बच्चीलाइ अन्याय गर्ने आमा प्रमाणित हुन्छु त्यो नाङ्गो जिउ जस्लाइ ढाक्दिनको लागी कैयन दैलाहरुमा मैले हात फिजाउनु पर्छ त्यो नाङ्गो खुट्टा जस्लाइ छोप्नको लागी फोहोरका थुप्रामा बिजोरी जुत्ताहरु खोज्नु पर्ने हुन्छ त्यो भोको पेट जस्लाइ भर्नको लागी ताजा खाना बासी हुनुपर्ने हुन्छ त्यो बच्चीलाइ के थाहा ल्याक्टोजिन हर्लिक्सको स्वाद के हो त्यो बच्चीलाइ के थाहा पिलपिल बल्ने जुत्ताको स्पर्श के हो उस्ले मात्र रुन जानेकी छे उस्को हरएक रुवाइलाइ शान्त पार्न मेरो न्याम्टो चुसाउनछँु दुधको धारा बग्नु पर्ने तर मेरो बच्ची थोपामै चित्त बुझाउछे बढ्दो उमेर संगै उस्लाइ फोहोरले तान्नेछ उस्ले पनि नगरपालिकाको गाडी आउनु अगाबै आफ्नो पुरा दिन टिपी सिध्याउनुपर्नेछ उस्ले कपी कलम छुन पाउनेछैन शहरको गल्लीहरुमा नसामा मातिएका अपराधीहरुबाट बलात्कृत हुनु पर्नेछ अनि मैले जस्तै गरी एउटा जिवनलाइ जन्म दिनुपर्नेछ उस्को पनि बिहे हुनेछैन तर आमा बन्नु पर्नेछ उस्को पनि बिदाइ हुनेछैन तर हरएक दिन रुनु पर्नेछ मेरी बच्ची बेहुली बन्ने छैन तर सुहाग बिनाको रात मनाउनु पर्नेछ मेरी बच्चीले पनि बन्नु पर्नेछ

बिहेको माहोलमा सबै मस्त देखिन्छन् मेरो छोरी नजिक अर्की सानो बच्ची खेल्दै गरेको देख्छँु फोहोरी हातले त्यो बच्चीको कानमा छुन्छे,आफ्नो कानमा हात लाउछे अनि रित्तो कान समाउदै तिर हेर्छे उस्को हेराइले मलाइ प्रस्ट सोध्दैथियो...मेरो कान बुच्चै किन ? तेस्को हेराइलाइ कसरी सम्झाउ,गरिबीको कोखमा सुनको कुनै सम्बन्ध हुदैन तर पनि त्यो हेराइले घाम भन्दा बढ्ता पोल्यो मलाइ मैले आफैलाइ सेलाउनको लागी,त्यो बच्चीको कानबाट झुम्का लुछेँ.....छोरी बोके अनि नदेखिने गरि बाहिर निस्किए हो मैले गलत गरेँ....मेरो बच्चीको चाहना पुरा हुनुनै अपराध हो तेस्लाइ रुने अधिकार दिएको समाजमा,हाँसो तेस्को अपराध नै हो

केही छिन पछि हल्ला चल्छ गेट बाहिर नालाको डिलमा गालामा हात राखेर बसेको छँु  केही नजरहरु प्रति संखालु देखिन्छन् मान्छेहरु आफ्नो दिमागले भ्याए सम्म अड्कल बाजी काट्दैछन् एउटी महिला बच्ची बोकेर कराउदै छे....मेरो छोरीको झुम्का हरायो, मेरो छोरीको झुम्का हरायो मनमनै भन्दैछँु......तेरो छोरीको झुम्का हराउदा यत्रो हल्ला, मेरो छोरीको खुसी हरायो... कराए भने सब्को जाली फुट्छ

 

                                                                   श्रेयज सुबेदी

Sunday, 13 March 2016 05:27

बिरामी

Written by

म कमजोर छैन । म चुपचाप छँु यस्को मतलब यो हैन कि म बोल्न सक्दिन । तिम्रो हरकतको प्रतिकृया दिन्न,यस्को मतलब यो हैन कि मलाइ प्रतिकार गर्न आउदैन । मेरो बारेमा नकारात्म सोच पाल्ने तिम्रो उपस्थिती बान्ता आँउछ मलाइ । किनकि तिम्रो बिचार गनाउने गर्छ । बेलैमा बिचार पुर्याउ,नत्र बिचारमा किरा लागेर दिमागको क्यान्सर होला । तिम्रा ती गुद्दे नजरहरु परेलाको दराजमा बन्द गरे बेस,नत्र झिकेर गुच्चा खेली खोपीमा पिलाइदिउँला । तिम्रा अनैतिक हातहरु म बाट पर राख,नत्र सिलौटामा थुरेर अचार बनाइदिउला । म प्रतिको तिम्रो अपराधिक सोचाइलाइ पूर्णबिराम लगाउ । नत्र दुइ खुट्टाको बीचमा यस्तो प्रहार गर्छु कि जीवनमा कहिले पनि बाँउ बन्न सक्दैनौ । असमानता पालेको तिम्रो मगज रोगी भैसक्यो । बिचार साँघुरो छ तिम्रो । तिमी बिरामी छौँ पुरुष,बेलैमा उपचार सुरु गर । 

अन्याय,अत्याचार,यातना यी सब कुराहरु के मेरो मात्र भागको अंश हो ? इतिहास देखि वर्तमान सम्म म तल छँु भन्दैमा जमिनैमा धसाउन खोज्ने तिम्रो प्रवृतिलाइ,के निरकुंशताको संकेत दिन मिल्दैन मैले ? के सहनशिलता मेरो मात्र कर्तब्य हो ? तिमी आफ्नो दायित्व बिर्सन्छौ भने मैले कर्तब्य पालन गर्नुपर्छ भनि कतै कुनै कागजमा लेखिएको छैन । तिमी पुरुष म नारी भन्दैमा सधै तिम्रो जोतिने गोरु बन्न सक्दिन । प्रतिकार प्रतिसोध अनि प्रतिस्पर्धाको क्षमता म पनि राख्दछँु । यो कहिल्यै नबिर्स, तिमी जुन आमाको दुध खाएर पुरुष भयौ म पनि तेही आमाको न्याम्टो चुसेर नारी भएकी हँु । लैङ्गीक बिभेदलाइ बढावा दिने तिमी शक्तिशाली हैन,कायर हौ । बिभेदात्मक सामाजिक ढाल भित्रको तिम्रो अस्तित्व, तेही बाघको छाला ओडेको गधाको जस्तो हो । 

हरदिन हरपल हर ठाँउमा तिमी आफ्नो पुरुषत्व देखाउन तम्सिएका हुन्छौ । बाटोमा हिडेको बेला सिठ्ठी बजाएर,जिब्रो पड्काएर तुच्छ बचनले जिस्क्याउदा,के तिम्रो पुरुषत्व साबित हुन्छ । यो अवस्थामा ६ नम्बरको चप्पलले १२ नम्बरको डाम बस्ने गरि दन्काउन सक्छँु म । तर म तिमी जस्तो हिंस्रक छैन । राती एक्लै गल्लीमा ४ ५ जना मिलेर मेरो छातीमा हात लगाउदा, के तिमीलाइ तिम्रो आमाको दुधले पोल्दैन ? ती हातहरु भाचेर दाङ्नामा सुकाउन सक्छँु म । तर तिमी जस्तो असामाजिक छैन म । बसमा उभिएर यात्रा गर्दा मेरो पाखुरा मुनी हेरेर र्याल काट्ने तिम्रो जिब्रो धुतेर चुडाल्न सक्छँु म । तर म तिमी जस्तो अनैतिक छैन । खसेको सामान टिप्दा मेरो भित्री पहिरनको रंग अड्कल गर्ने तिम्रो आँखा, आँखा हैन ढुङ्गा हो । जस्मा कुनै लाज छैन । अफिसमा तिम्रो टेबलमा फाइल राख्दा, मेरो छातीमा लगाउने तिम्रो गलत नजर,बास्तवमै निर्जीव छ । जस्मा कुनै संवेदना छैन । कलेजको गेटबाट भित्र पस्दा, भिडमा मेरो अंगहरु छुन खोज्ने तिम्रो नियत बास्तवमै अपराधी छ । टिसर्टका किनारबाट झुक्किएर देखिने समिजका फित्ताहरुमा लगाउने तिम्रो दृष्टि,कुनै कात्तिके कुकुरको भन्दा कम छैन । 

मैले छोटा लुगा लगाउदैमा,टाइट जिन्स लगाउदैमा मेरो नियतमा प्रश्न गर्ने अधिकार छैन तिम्लाइ । म चुरोट खान्छु, रक्सि पिउछँु भन्दैमा,तिम्रो ओछ्यान तताउने म कुनै यौनव्यवसायी हैन । तिमी पनि त मोर्डन लुगा लगाउछौ । के म पनि तिम्रो नियतमा प्रश्न गर्न सक्छँु ? तिमी पनि त चुरोट रक्सि पिउछौ । के तिमी पनि एक यौनव्यवसायी हौ ? म घर राती अबेर फर्कन्छँु भन्दैमा कुनै केटासंग घुमेर आको हुन्न म । म केटाहरु संग बढि घुलमिल हुन्छँु भन्दैमा सबैसंग अनैतिक सम्बन्ध राख्दिन म । मेरा पनि भावना छन् संवेदना छन् । 

हावाको भरमा अड्कलबाजी काटेर अनैतिक सोचको डेरा नबनाउ दिमागलाइ । नारी प्रतिको सोच परिवर्तन गर । तिमीसंगै काँधमा काँध हालेर परिवर्तको लहड चलाउने क्षमता राख्छे नारी । लैङ्गिक भिन्नताको आधारमा क्षमताको मुल्यांकन गर्ने परिपाटी परिवर्तन गर्नुपर्छ तिम्ले । म घरमा खाना बनाउछँु । बच्चाहरु स्याहार्छु । तिम्रो बा आमाको सम्मान अनि सत्कार गर्छु । तिमी कमाएर घर चलाउछौ भन्दैमा, आधा रातमा रक्सि धोकेर कुट्न खोज्ने....म तिम्रो नोकर हैन । तिम्रो कुनै दासी हैन । तिम्रो बच्चालाइ संस्कार सिकाउने शिक्षक हुँ म । तिम्रो बा आमालाइ रक्षा गर्ने रक्षक हँु म । स्वास्नी कुटेर मर्द बन्न खोज्छौ भने,चुरा लगाएर चुलो अगाडी बस,भोलिबाट कमाउन म जान्छँु । राति जुन बेला मन लाग्यो तेइ बेला फरिया उचाल्नलाइ म कुनै पैसामा किनिएकी आनन्द हैन । बिचार गर, नत्र भोली “स्वास्नी बलात्कार गर्ने लोग्ने जेलमा”  भन्ने खबर दुँनियाले पढ्ने छन् । 

तिम्रो यातना,हिंसा,थुकाइ,कुटाइ सहनलाइ म कुनै बिं.सं. २००० अघिकी नारी हैन । म २१औँ शताब्दीको परिवर्तनशील नारी हँु । जस्मा तिम्रो हरएक दमनको प्रतिकार गर्ने क्षमता छ । तिम्रा प्रत्येक यातना बिरुद्ध बोल्ने आवाज छ । तिम्रो एकएक हिंसाको जवाफ दिने हात छ । तिमी एक हान्छौ भने म चार फिर्ता दिने क्षमता राख्छँु । 

म प्रतिको तिम्रो दृष्टिकोण, बिचार गलत छ । तिम्रो सोचाइ बिरामी छ । म तिम्रै सहयात्री हो तर मलाइ हेर्ने तिम्रो हेराइ बिरामी छ । तिमी मेरो अनि म तिम्रो आधार हँु तर मलाइ मुल्यांकन गर्ने तिम्रो आधार बिरामी छ । मैले र तिम्ले मिलेरै परम्परा बनायौँ तर मेरो लागी तिम्रो परम्परा बिरामी छ । हाम्रो एकता नै समाज हो तर मेरो लागी तिम्रो समाज बिरामी छ । म तिमी भन्दा फरक छैन तर फरक बनाउने तिम्रो संस्कार बिरामी छ । 

                                                                    –श्रेयज सुबेदी